concerto-di-dame

De naam van het ensemble ‘Concerto delle Donne’ (letterlijk vertaald ‘ensemble van vrouwen’) vindt zijn oorsprong in de oprichting van het eerste vrouwenensemble in 1580 door Alfonso II, hertog van Ferrara. De beste zangeressen werden uitgenodigd om gezamenlijk te musiceren. De eerste leden van het beroemde Concerto delle Donne zijn: Livia d’Arco (d. 1611), Anna Guarini (d. 1598), Laura Peverara (d. 1601). Hun eerste officiële optreden vindt plaats op 20 november 1580. In 1583 wordt het ensemble uitgebreid met Tarquinia Molza (d. 1617).
De dames van het ensemble waren zeer bekwaam, waren in staat om complexe polyfone muziek van blad te lezen en bespeelden bovendien ieder een instrument waarmee ze zichzelf konden begeleiden.

Het fenomeen vindt al snel navolging in heel Italië en speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van het madrigaal en de seconda practica. 

De term ‘concerto’ stamt waarschijnlijk van het Latijnse woord concertare (twisten, discussiëren, debatteren),  maar de voornaamste Italiaanse betekenis is samenkomen, een bijeenkomst arrangeren. Tot in de 16e eeuw geldt dit zowel algemeen als waar het de muziek betreft.
Het woord ‘concerto’ verwijst dus naar een samenkomst van musici en wordt gebruikt voor gemengde ensembles van zangers en instrumentalisten.